Atvinnusaga Ólafsfjarðar er hin síðari ár nátengd sjónum og hefur svo eflaust verið frá landnámi þótt í öðruvísi formi hafi verið. Landbúnaður var þó frá landnámi aðalatvinnugrein staðarins fram á þessa öld eins og annarra staða landsins, en sjósókn hefur þó óvíða verið eins mikilvæg og á Ólafsfirði.
Útgerð:
Haustið 1904 kom fyrsti
vélbáturinn til Ólafsfjarðar, Hæringur EA 186. Ári síðar kom svo Ólafur bekkur ,
og fleiri fylgdu í kjölfarið. Ólafsfirðingar voru, ásamt Hríseyingum
brautryðjendur í vélbátaútgerð á Norðurlandi. Til marks um sterka stöðu
sjósóknar frá Ólafsfirði þá áttu Ólafsfirðingar árið 1907 14 vélbáta auk
fjölda árabáta. Bátarnir stækkuðu sífellt og krafan um umbætur í
hafnargerð óx að sama skapi.
Tímabilið 1926-1930 er að mörgu leyti merkilegt skeið í sögu bæjarins.
Það má segja að það sé undanfari nútíma atvinnuhátta í sjávarútvegi
Ólafsfirðinga, tengi gamla tímann og þann nýja. Árabátaútgerð lýkur, hlutdeild
minnstu vélbátanna í aflamagninu minnkar en ný skip, um og yfir 20 tonn, koma fram.
Þá byrjha einnig tilraunir með vetrarróðra byrja.
Um 1945 varð mikil
endurnýjun í bátaflota Ólafsfirðinga, en gerð þeirra var svipuð og áður. Á árunum 1955 - 1960 ráku
Ólafsfirðingar, Húsvíkingar og Sauðkrækingar saman togarann Norðlending ÓF 4 en um 1960 koma stærri skip, stálskip
m/siglingatækjum og nýrri veiðitækni í fjörðinn. Árið 1967 hættu ólafsfirðingar að senda
báta suður á vertíð eins og tíðkast hafði en hófu þess í stað að gera út
frá Ólafsfirði allt árið.
Árið 1973 komfyrsti skuttogarinn Ólafur
Bekkur ÓF2 til Ólafsfjarðar og ári síðar Sólberg ÓF 12 og með komu þessara
togara hefst tímabil skuttogaranna. Þrátt fyrir erfið hafnarskilyrði hafa
Ólafsfirðingar yfirleitt staðið framarlega í útgerð, og skipastóll þeirra og afli
oftast verið mikill miðað við stærð staðarins og er svo enn.
Landvinnsla:
Árið 1879 reistu Siglfirðingar salthús á Kleifunum. Laust eftir 1890 reistu
Akureyringar salthús í "Horninu". Um 1920 hættu Ólafsfirðingar
að selja Akureyringum fisk og fóru að verka sjálfir. Fjöldi aðila og fyrirtækja
hefur komið við sögu söltunar á Ólafsfirði, bæði stór og smá, enda á
saltfiskverkun sér ríka hefð á Ólafsfirði a.m.k. á þessari öld.
Verkun síldar hófst á
Ólafsfirði árið 1935 og skaut styrkari stoðum undir atvinnulífið og jók
fjölbreytni þess, en síldarsöltun varð aldrei ráðandi þáttur, heldur skipaði
þorskurinn alltaf fyrsta sætið. Síldveiðar og vinnsla er mikil á árunum
1961-1966, en lögðust af frá Ólafsfirði árið 1968.
Sumarið 1930 var hafist handa
við byggingu frystihúss á Ólafsfirði, það var rekið í nokkur ár en 1941 var
það lagt niður og breytt í Hraðfrystihús Ólafsfjarðar hf. Árið 1941 hefst
hraðfrysting hjá Hraðfrystihúsi Ólafsfjarðar hf. og árið 1962 tók til starfa
Hraðfrystihús Magnúsar Gamalíelssonar.
Í gegnum tíðina hafa ólafsfirðingar reynt ýmislegt fyrir sér í vinnslu
sjávarfangs. Fiskiðjuver Ólafsfjarðar, sem var niðursuðuverksmiðja, tók
til starfa 1949, en átti
stuttan líftíma. Árið 1950 var beinaverksmiðja
byggð á Ólafsfirði og árið 1957 var hægt að bræða síld. Hún var stækkuð
1963
og ný verksmiðja reist á rústum þeirra gömlu árið 1984. Engin
starfsemi hefur verið í verksmiðjunni síðan 1998. Árið 1986-7 var gerð
tilraun með kavíarvinnslu á
Ólafsfirði á vegum Sævers hf ogrækjuverksmiðja var rekin um nokkurt
skeið á vegum Magnúsar
Gamalíelssonar hf , en var seld burtu árið 1991.
Landvinnsla í
Ólafsfirði hefur dregist nokkuð saman á undanförnum árum. Þó
er enn töluverð vinnsla hjá Sigvalda Þorleifssoni ehf. og Stíganda hf.
Þá eru nokkrir trillukarlar sem verka
sinn afla sjálfir.
Landbúnaður:
Landbúnaður var rekinn á Ólafsfirði með hefðbundnu
sniði eins og gekk og gerðist á Íslandi , en þó var sjósókn alltaf stór þáttur
í lífsbjörg Ólafsfirðinga. Jarðir voru yfirleitt litlar og undirlendi víðast
af skornum skammti og oft á tíðum óblíð veðrátta sem setti mark sitt á búskapinn, þótt hér sé ákaflega sumarfagurt. Í
afmælisriti Búnaðarfélags Ólafsfjarðar sem spannar 90 ára sögu þess má sjá
þróun búskapar í grófum dráttum mest alla þessa öld. Nú eru ekki mörg
býli þar sem búskapur er stundaður að einhverju marki og sem aðalatvinnugrein.
Það eru nánast ekki nema Bakki, Kálfsá og Kvíabekkur fyrrum höfuðból
Ólafsfjarðar, sem eftir standa.
Iðnaður:
Í kjölfar vaxandi
útgerðar, breyttra útgerðarhátta og fjölgunar í firðinum fer þjónustuiðnaður
að skjóta rótum svo sem , byggingariðnaður, vélsmiðjur, rafverktakar, og fleiri
mætti telja. Á þessum sviðum hafa Ólafsfirðingar notið góðrar þjónustu og
njóta enn og hafa lítið þurft að sækja annað.
Eftir að samdráttur hófst í fiskveiðum og -vinnslu hefur annars konar iðnaður fest rætur í Ólafsfirði, þótt sjávarútvegurinn sé ennþá undirstaðan. Nú eru í Ólafsfirði margvísleg fyrirtæki sem byggja á hugviti og handverki Ólafsfirðinga, s.s. hönnun og smíði fiskvinnsuvéla, smíði slökkvi- og sjúkrabifreiða og fleira.
